Romantyzm - zadania służące utwaleniu wiedzy o epoce

1. Adam Mickiewicz Oda do młodości 1820

Przeczytaj fragment utworu:

Tam sięgaj, gdzie wzrok nie sięga,
Łam, czego rozum nie złamie!
Młodości! orla twych lotów potęga,
Jako piorun twoje ramie!

Hej! ramie do ramienia! spólnemi łańcuchy
Opaszmy ziemskie kolisko!
Zestrzelmy myśli w jedno ognisko,
I w jedno ognisko duchy!
Dalej, bryło, z posad świata!
Nowemi cię pchniemy tory,
Aż opleśniałej zbywszy się kory,
Zielone przypomnisz lata!

  1. Na podstawie fragmentu określ, jakie wartości przypisuje poeta młodości.
  2. Odwołując się do swojej wiedzy o epoce oświecenia i romantyzmu, wskaż na romantyczne i oświeceniowe elementy w Odzie do młodości.

2. Adam Mickiewicz Romantyczność 1822

Przeczytaj fragment utworu:

“Słuchaj, dzieweczko!” - krzyknie śród zgiełku
Starzec, i na lud zawoła:
“Ufajcie memu oku i szkiełku,
Nic tu nie widzę dokoła.

Duchy karczemnej tworem gawiedzi,
W głupstwa wywarzone kuźni.
Dziewczyna duby smalone bredzi,
A gmin rozumowi bluźni”.

“Dziewczyna czuje, - odpowiadam skromnie -
A gawiedź wierzy głęboko;
Czucie i wiara silniej mówi do mnie
Niż mędrca szkiełko i oko.

Martwe znasz prawdy, nieznane dla ludu,
Widzisz świat w proszku, w każdej gwiazd iskierce.
Nie znasz prawd żywych, nie obaczysz cudu!
Miej serce i patrzaj w serce!”

  1. Na podstawie przytoczonego fragmentu oraz własnej wiedzy, wyjaśnij, na czym polegała różnica między światopoglądem oświeceniowym a romantycznym.

3. Adam Mickiewicz Sonety krymskie 1826

  1. Przeczytaj poniższy utwór

Stepy Akermańskie.

Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu;
Wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi:
Śród fali łąk szumiących, śród kwiatów powodzi,
Omijam koralowe ostrowy burzanu.

Już mrok zapada, nigdzie drogi, ni kurhanu;
Patrzę w niebo, gwiazd szukam, przewodniczek łodzi;
Tam zdala błyszczy obłok, tam jutrzenka wschodzi…
To błyszczy Dniestr, to weszła lampa Akermanu!

Stójmy!… Jak cicho!… Słyszę ciągnące żórawie,
Którychby nie dościgły źrenice sokoła;
Słyszę, kędy się motyl kołysa na trawie,

Kędy wąż ślizką piersią dotyka się zioła… W takiej ciszy tak ucho natężam ciekawie,
Że słyszałbym głos z Litwy… Jedźmy, nikt nie woła

Za pomocą jakich środków poetyckich poeta wyraża podziw dla otaczającego go krajobrazu?
Jakich uczuć doświadcza podmiot liryczny?
Jak rozumiesz ostatnią strofę wiersza?

  1. Przeczytaj poniższy utwór:

Droga nad przepaścią w Czufut-Kale.

Mirza.
Zmów pacierz, opuść wodze, odwróć na bok lica:
Tu jeździec końskim nogom swój rozum powierza.
Dzielny koń! Patrz, jak staje, głąb okiem rozmierza,
Uklęka, brzeg wiszaru kopytem pochwyca,

I zawisnął… Tam nie patrz! Tam spadła źrenica,
Jak w studni Al-Kairu o dno nie uderza.
I ręką tam nie wskazuj: nie masz u rąk pierza:
I myśli tam nie puszczaj: bo myśl jak kotwica,

Z łodzi drobnej ciśniona w niezmierność głębiny,
Piorunem spadnie, morza do dna nie przewierci,
I łódź z sobą przechyli w otchłanie chaosu…

Pielgrzym
Mirzo, a ja spojrzałem! Przez świata szczeliny
Tam widziałem… Com widział, opowiem — po śmierci;
Bo w żyjących języku nie ma na to głosu.

4. Adam Mickiewicz Konrad Wallenrod 1828

  1. Przeczytaj fragment utworu:

Adam Mickiewicz

Konrad Wallenrod

Jam to uczynił, dopełnił przysięgi,
Straszniejszej zemsty nie wymyśli piekło.
Ja więcej nie chcę, wszak jestem człowiekiem!
Spędziłem młodość w bezecnej obłudzie,
W krwawych rozbojach, – dziś schylony wiekiem,
Zdrady mię nudzą, niezdolny do bitwy,
Już dosyć zemsty, – i Niemcy są ludzie.

Na podstawie podanego fragmentu Konrada Wallenroda wyjaśnij, do jakich faktów z biografii bohatera się one odnoszą i jakiego problemu moralnego dotyczą jego słowa?

  1. Przeczytaj fragmnet utworu:

O wieści gminna! Ty arko przymierza
Między dawnymi i młodszymi laty:
W tobie lud składa broń swego rycerza,
Swych myśli przędzę i swych uczuć kwiaty!

Arko! tyś żadnym niezłamana ciosem,
Póki cię własny twój lud nie znieważy;
O pieśni gminna, ty stoisz na straży
Narodowego pamiątek kościoła,
Z archanielskimi skrzydłami i głosem —
Ty czasem dzierżysz i broń archanioła…

Płomień rozgryzie malowane dzieje,
Skarby mieczowi spustoszą złodzieje,
Pieśń ujdzie cało! (..)

Na podstawie podanego fragmentu utworu wyjaśnij, jakie zadanie wyznacza autor poezji? Jakie odzwierciedlenie taka koncepcja poezji narodowej znajduje w całym utworze Mickiewicza?

  1. Odwołując się do całości Konrada Wallenroda, wyjaśnij, dlaczego tytułowa postać zasługuje na miano bohatera tragicznego?

5. Adam Mickiewicz Gdy tu mój trup

6. Adam Mickiewicz, Dziady cz. III

7. Juliusz Słowacki, Kordian

8. Juliusz Słowacki, Grób Agamemnona

9. Juliusz Słowacki, Testament mój

10. Zygmunt Krasiński, Nie-boska komedia

11 Cyprian Kamil Norwid, wybrane wiersze

12 Aleksander Fredro, Śluby panieńskie